Văn mẫu lớp 10 KNTT

Phân tích Chùm thơ hai-cư Nhật Bản hay nhất

Văn mẫu lớp 10: Phân tích tác phẩm Chùm thơ hai-cư Nhật Bản là tài liệu vô cùng hữu ích mà GrabHanoi muốn giới thiệu tới quý thầy cô cùng những bạn học sinh lớp 10 tham khảo.

Phân tích Chùm thơ hai-cư Nhật Bản là một chủ đề hay nằm trong chương trình Ngữ văn 10 sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Tuy nhiên sẽ có rất nhiều bạn chưa biết cách phân tích đánh giá Chùm thơ hai-cư Nhật Bản. nếu như như những bạn lớp 10 vẫn còn đang băn khoăn chưa biết nên khởi đầu từ đâu, thì hãy tham khảo dàn ý và bài văn mẫu phân tích Chùm thơ hai-cư Nhật Bản, trong bài viết dưới đây nhé.

Bạn Đang Xem: Phân tích Chùm thơ hai-cư Nhật Bản hay nhất

Phân tích Chùm thơ hai-cư Nhật Bản

Ta đã nghe đâu câu nói: “Thơ ca là tiếng hát của trái tim, là nơi ngừng chân của ý thức, do đó không đơn thuần mà cũng không thần bí, thiêng liêng… Thơ ca chân chính phải là nguồn thức ăn ý thức nuôi tâm hồn phát triển, nó không được là thứ thuốc phiện ý thức êm ái, nhỏ nhen mà độc hại”. Thật vậy, nghệ thuật thơ ca sinh ra từ cái nôi đời sống nhưng lại phát triển trong tâm hồn của con người. Cùng với sự phát triển ấy, thơ nuôi dưỡng và giáo dục con người ta theo đúng cái nghĩa nhân văn của nghệ thuật. Thơ mang vẻ đẹp tinh xảo của nghệ thuật ngôn từ, tuy nhiên thơ không chỉ là vậy! Con chữ không thể là cái xác khô nằm “yên nghỉ” trên trang giấy; mà thơ phải sống trong lòng độc giả, gieo vào đó hạt giống của những điều tốt đẹp. Chứ thơ không thể “chết” trên trang giấy và để lại nơi tâm hồn con người ta sự đen tối, độc hại và điêu tàn. Tất cả những điều ấy như thể đang nói về thơ Haiku-nhạc điệu đã ngân vang hàng thế kỉ qua ở xứ sở hoa anh đào.

Thơ là một thể loại văn học phát sinh rất sớm từ đời sống con người, “thi” và “nhân” ở giữa vòng liên đới không thể nào tách rời khỏi nhau, nó giống như một mối quan hệ cho dù người ta có quyết tâm xâu xé tới đâu thì thơ với đời sống vẫn vấn vít không rời. Trong cuộc “kết hôn” kéo dài cả thiên thu ấy thơ đã “săn sóc” con người ta bằng sự nhận thức đối với cuộc sống, khả năng gợi cảm sâu sắc, vừa trực tiếp với những xúc cảm suy nghĩ cụ thể, vừa gián tiếp qua những liên tưởng, tưởng tượng phong phú và bằng cả sự rung động của ngôn từ giàu tính nghệ thuật. Đi vào trong kho tàng văn hoá Á Đông vĩ đại, sang giàu và trở thành một tài sản vô giá của nền văn hóa Nhật Bản theo một cách rất riêng, thơ Haiku là kết tinh nhiều trị giá văn hóa ý thức của người Nhật nói riêng và người phương Đông nói chung. Xuất hiện vào khoảng thế kỉ XVII và thịnh hành vào thời kỳ Edo những năm 1603-1867 thơ Haiku mang khá thở của Thiền tông, in đậm dấu ấn của toàn cầu u huyền, thoát tục, đồng thời chứa đựng trong mình bức tranh thiên nhiên rộng lớn với những âm thanh màu sắc đặc trưng cho bốn mùa, được thể hiện dưới một phương thức ngắn gọn, cô đọng.

vong linh của văn học Nhật Bản không phô trương, hoa mỹ về mặt phương thức bởi mỗi bài thơ chỉ vỏn vẹn 17 âm tiết. Tuy vậy, sức chứa về mặt tư tưởng, triết lí nhân sinh của thơ Haiku lại vô cùng sâu và rộng. thi sĩ Tago từng nhận xét về thơ Haiku: “thi sĩ chỉ giới thiệu đề tài, rồi bước tránh sang bên”. Chẳng cần phải nói nhiều bởi tâm hồn con người ta là phong phú, hãy để độc giả tự vẽ ra toàn cầu mà họ mong muốn. Thơ thiên về gợi hơn là mô tả và diễn giải. Sức sống và sự hấp dẫn của Thơ Hai -cư nằm ở khả năng kiệm lời mà vẫn khơi gợi nhiều xúc cảm suy nghĩ. Tưởng nghe đâu cô đọng làm thơ Haiku thêm nặng nề, nhưng không! Thơ Haiku lại nhẹ nhõm, bay bổng tới kì lạ. Sự nhẹ nhõm ấy tới từ tâm hồn yêu thiên nhiên, muốn hoà hợp với đất trời được thể hiện qua “quý từ” chỉ mùa mà bài thơ Haiku nào cũng có.

tới với quốc gia Nhật Bản là tới với xứ sở kì bí của Thần đạo với vô số những tập tục và nghi lễ; với vẻ đẹp lãng mạn của những cánh hoa anh đào nở rộ nên còn gọi là “Xứ sở hoa anh đào”; với những “Thiếu nữ duyên dáng trong tà áo Kimono”. Đây còn là xứ sở dũng mãnh của “Truyền thống võ sĩ đạo” và “Kiếm đạo”, của những trường phái võ thuật nổi tiếng như: Sumo, aikido, karate, judo. Trên sân khấu kịch Nô là những gương “Mặt nạ” người trầm lặng không nói và bất động. Chúng ta sẽ bị chìm đắm trong những trang tiểu thuyết dài hàng nghìn trang nhưng lại ấn tượng với những vần thơ hai-cư cực ngắn gắn liền với tên tuổi của Basho, Chiyô, Issa…với những nét thơ riêng nhưng chung quy lại đều là sự tinh tế của tâm hồn người Nhật.

Thơ Haiku có rất nhiều đặc tính nhưng điều làm Bashô – thi sĩ có công lớn trong việc hoàn thiện thơ Haiku để tâm hơn cả đó chính là cảm thức về sự tịch mịch, sâu xa vô hạn của sự vật, nhìn thấy sự vật tự bộc lộ một cách kì diệu, cảm thức ấy được gọi với cái tên Sabi-niềm đơn chiếc huy hoàng được Bashô thể hiện sâu thẳm nhất trong bài thơ:

“Trên cành khô
Chim quạ đậu
Chiều thu”

Thoạt nghe ta thấy bài thơ như một bức tranh thuỷ mặc với gam màu trầm tối, lạnh lẽo. “Cành cây khô” và “chim quạ đậu” nhường như đã mang hết thảy những đặc điểm của một “chiều thu” u buồn. Thu về lá cây như trút hết khỏi cành chỉ để lại sự gầy guộc, khẳng khiu vô cùng. Nó như chừa lại chỗ đứng cho chim quạ với cái màu đen tuyền và con mắt sắc lẹm. nếu như như thơ Nguyễn Khuyến khiến chúng ta liên tưởng tới một mùa thu với sự lạnh lẽo, trong trong trẻo như trong câu:

Xem Thêm : Top 5 Kết bài Thu hứng siêu hay

“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo”

(Thu điếu-Nguyễn Khuyến)

Thì ở đây Ba-sô cũng gợi ra cho ta những hình ảnh tương tự nhưng với một cảm giác khác hoàn toàn. Một chiều thu sầu não, vắng lặng tới cô tịch khiến lòng ta phải cảm thấy u hoài. Nhưng thật kì lạ, bày ra trước mắt là cái vẻ cô liêu nhưng tâm hồn ta lại không hề thấy ngán ngẩm hay bi luỵ, oán đời. Khác với Xuân Diệu trong “Đây mùa thu tới”:

“Mây vẩn từng không, chim bay đi
Khí trời u uất hận chia li”

Đây chính là cảm thức Sabi, một cảm thức hùng vĩ chứ không phải nỗi đơn chiếc, bi luỵ tư nhân. Đọc bài thơ ta mới hiểu thế nào là chất Sa-bi đơn sơ, tao nhã, cô liêu tới tiêu điều nhưng lại chẳng đem cho ta cái cảm giác thống khổ.

Nhắc tới Nhật Bản là nhắc tới xứ sở hoa anh đào, mặt trời mọc, áo kimono, nhắc tới một dân tộc thấm đẫm chất thiền, mà thơ Haiku như là một biểu tượng. Ví như Đường luật của Trung Hoa hay Lục bát của Việt Nam mỗi nền văn hoá đều có những tư tưởng, đặc trưng riêng. Nhưng chúng ta biết rằng văn hóa không có cao hay thấp mà chỉ có sự khác biệt. Cũng vậy, hoa triêu nhan từ địa vị ăn nhờ ở đậu trong mắt người Việt, thì sang văn hóa Nhật Bản đã vươn lên ngôi nữ vương tự hào. Điều đó được chứng minh qua hàng loạt bài thơ Haiku. Hãy khoan nhắc tới những tuyệt bút của thi sĩ Basho, bài thơ đặc sắc nhất gắn liền với hoa triêu nhan trong thơ Haiku có nhẽ phải là bài thơ của nữ sĩ Chiyo:

“Ôi hoa triêu nhan
Dây gầu vương hoa bên giếng
Đành xin nước nhà bên.”

Trong ý thức của Thiền tông, không chỉ loài người hữu tình mà ngay cả loài cây cỏ cũng có khả năng giác ngộ, tức là có Phật tính. Bài thơ trên có thể được xem như một tuyên ngôn hùng hồn của lòng từ bi Phật giáo và phảng phất triết lý của Thiền Tông. Hoa triêu nhan vốn là một loại dây leo, đã quấn vào dây gàu để nở. Trước cái đẹp, trước sự sống, thi sĩ nâng niu, trân trọng, không nỡ làm tổn thương nên bà chọn lựa giải pháp “xin nước nhà bên”, để sự sống và cái đẹp được hiện hữu. Một người tục tĩu sẽ dễ dàng bứt nhánh triêu nhan để thuận lợi cho công việc múc nước của mình.

Bài thơ không giảng giải nhưng tự thân sự kiện đã nói nhiều hơn ba câu thơ ngắn ngủi. Đây chính là ý thức ý tại ngôn ngoại, lại cũng chính là sự vô ngôn của Thiền và là tính nhân văn của Phật giáo. Cần phải có một nội tâm tĩnh lặng, một tính cách dịu dàng và hơn cả là một tình thương lớn, một tấm lòng trắc ẩn lớn mới có cách hành xử tương tự. Một đóa triêu nhan mỏng manh làm tỏa sáng một tình thương mênh mông và cảm động. Sức sống mãnh liệt của đóa triêu nhan cũng chính là nguồn cảm hứng sáng tác cho thi sĩ Lưu Đức Trung với bài thơ Haiku:

“Bìm bìm
Leo trên bờ ao
Tay ai vớt bèo”

Tạm chia tay với đóa triêu nhan xinh đẹp của nữ sĩ Chiyo, đào sâu vào trong kho tàng thơ Haiku phong phú và khổng lồ ta bắt gặp một con ốc miệt mài leo núi Phú Sĩ trong bài thơ của Issa-một trong bốn thi sĩ Haiku vĩ đại nhất của Nhật Bản:

“Chậm rì chậm rì
Kìa con ốc nhỏ
Trèo núi Fuji”

Nhà phê bình văn học nổi tiếng Belinxki từng tâm đắc: “thi sĩ, ngay cả những thi sĩ vĩ đại nhất cũng phải đồng thời là những nhà tư tưởng”. Như một minh chứng rõ ràng, chỉ với 1 bài thơ Haiku ngắn gọn phối hợp với việc sử dụng hình ảnh ẩn dụ của con vật thi sĩ Issa đã truyền tải thông điệp sâu sắc, triết lý, đầy nhân văn.

Xem Thêm : Tâm trạng Xúy Vân trong vở chèo Xúy Vân giả dại hay nhất

“Chậm rì, chậm rì” lời mô tả thực thật, chuẩn xác của thi sĩ dành cho chú ốc. Nhưng trong cái “chậm” ấy ta thấy được sự nhẫn nại. Bản thân chỉ là một con ốc nhỏ vận chuyển vô cùng chậm chạp, tuy chậm nhưng lại không ngừng lại mà cứ đi mãi. Cùng với sự chậm chạp ấy là sự xuất hiện nhỏ bé, bình dị của chú ốc nhỏ. Trong thơ Haiku, việc sử dụng nghệ thuật tương phản cũng là một nét đặc trưng rất độc đáo. Đó là sự đối lập tương phản giữa cái vô hạn – hữu hạn, giữa không – có, giữa cái lớn – bé, xa – sắp, con người – vũ trụ… Trong bài thơ “Ao cũ”, Ba-sô viết:

“Ao cũ
Con ếch nhảy vào
Vang tiếng nước xa”

thi sĩ Issa cũng không nằm ngoài vòng đặc trưng ấy, trước cái nhỏ bé bình dị của chú ốc nhỏ là cả núi Phú Sĩ tuyết trắng hùng vĩ. Sự đối lập giữa lớn-nhỏ đã khiến cho chúng ta có rất nhiều suy tưởng. Trên thực tế cuộc sống, mỗi người đều là chú ốc nhỏ bé bình dị nhưng đều ấp ủ một giấc mơ cháy bỏng của riêng cuộc thế mình. Sức mạnh nội tại của chính bản thân chúng ta là nguồn sức mạnh động lực để xúc tiến đưa chúng ta lên tới đỉnh cao của cuộc thế mình. nếu như mục tiêu của chú ốc nhỏ là chinh phục được núi Phú Sĩ thì ắt hẳn trong mỗi chúng ta đều có một đỉnh cao mà bản thân muốn chinh phục.

Bài thơ tuy ngắn gọn, súc tích. Tứ thơ tối giản, chật chội về mặt từ ngữ nhưng ý vị của thơ Haiku không bao giờ là chật. những sự việc được phản ánh trong thơ haiku có khi tưởng như rời rạc, không liên kết với nhau, nhưng thực ra giữa chúng có mối liên kết chặt chẽ từ bên trong. Từ “sự tinh giản của tâm hồn” (A.Tagor), thơ haiku đã tạo nên sức mạnh nghệ thuật to lớn. Chính vì vậy, nhà nghiên cứu phê bình Roland Barther (Pháp) nhận xét: “Sự ngắn gọn của haiku không phải là vấn đề phương thức. Haiku không phải là một tư tưởng phong phú rút vào một phương thức ngắn mà là sự tin vắn tắt tìm ra được phương thức vừa vặn cho mình”. Hơn hết chính sự giản kiệm này là sự tôn trọng độc giả của những thi sĩ Haiku. trên phố thơ, họ nhường lối cho người đọc, không xâm lấn không làm nghẽn đường. Người đọc đồng hành thi sĩ và vẫn còn đi tiếp khi thi sĩ ngừng lại. Tagor còn giảng giải thêm rằng:

“Lý do khiến thi sĩ thoái lui nhanh chóng thế vì người đọc Nhật có quyền năng ý thức về tưởng tượng vô cùng lớn”.

Lời nhận xét của thi hào người Ấn có thể sẽ khiến những độc giả không phải người Nhật thấy động lòng, nhưng khả năng đọc và thấu hiểu thơ Haiku không phải là đặc quyền của riêng người Nhật. Bất cứ ai cũng có thể thấu hiểu và yêu mến thơ Haiku, nhưng muốn thế, người đọc không có quyền thụ động. thi sĩ không nói hộ ta tất cả. Cuộc nói chuyện hết lời cạn ý nào mà chẳng chán. Trò chuyện với thư lại càng không thể để cho niềm chán ngán ấy nổi dậy.

Cũng như bao thể thơ khác, thơ Haiku tới với văn hoá của người Nhật như một mối cơ duyên trùng phùng vậy. Thơ bắt nguồn từ đời sống, đi qua những chặng đường dài để tới với độc giả và sau hết lại trở về với đời sống với một vai trò là một “người mẹ” chứ không phải là một “đứa con” như thuở trước. Thơ trở về “đất mẹ” với trọng trách cao cả là giáo dục và tái tạo lại con người và xã hội. Cho nên trong quá trình “mở đường” cho thơ quay trở lại độc giả cần “mở lòng” đón nhận thơ bằng tất cả những gì mình có. Khoan đổ lỗi cho thi sĩ sáng tác tệ, khoan đổ lỗi cho bài thơ không hay, hãy tự xem rằng bản thân đã nâng tâm hồn lên sắp với thi sĩ hay chưa? Đã góp công vào quá trình đồng sáng tạo nghệ thuật hay chưa? Khi đã ý thức được điều ấy, hãy để thi ca, nghệ thuật trở về với cuộc thế.

Người Nhật thực sự đã mở ra một tuyến đường trải đầy những cánh anh đào cho thơ Haiku xuất hiện vào bốn thế kỉ trước quay trở lại với đời sống của người dân Nhật Bản, hơn thế tuyến đường ấy đưa thơ Haiku đi vào ngôi đền của những điều vô giá.

Cho tới ngày nay, thơ Haiku Nhật Bản vẫn lôi cuốn người đọc nhiều nước trên toàn cầu bởi nội dung phong phú và nghệ thuật đặc sắc của nó. Đồng thời thể thơ này vẫn được rất nhiều người bắt chước sáng tác, nhưng không ai có thể vượt qua được thơ haiku Nhật Bản với những thi hào nổi tiếng. Thơ haiku là sản phẩm ý thức riêng của người Nhật là niềm tự hào của quốc gia Phù Tang, của xứ sở hoa anh đào.


Hy vọng những mẫu “Phân tích Chùm thơ hai-cư Nhật Bản hay nhất” trên đây GrabHanoi sẽ mang lại cho các bạn đọc những tham khảo hữu ích. Đừng quên theo dõi GrabHanoi để được liên tục cập nhật những bài văn mẫu mới nhất bạn nhé

Nguồn: https://dacsanlucngan.vn
Danh mục: Văn mẫu lớp 10 KNTT

Related Articles

Back to top button